Leki nasenne i znieczulenie ogólne Flashcards by Weronika Karolczak (2022)

Table of Contents
Jaki efekt wywołują leki o działaniu uspokajającym w wyższej dawce? efekt nasenny Dlaczego benzodiazepiny zastąpiły barbiturany jako środki uspokajająco-nasenne? ze względu na bardzo małą zdolność wywoływania śmiertelnej depresji OUN (barbiturany używane w próbach samobójczych) - benzodiazepiny są bezpieczniejsze w stosowaniu niż barbiturany W jakim celu barbiturany są stosowane obecnie w medycynie? • środki przeciwdrgawkowe• indukcja znieczulenia ogólnego• neuroprotekcja po urazach OUN• zagrożenie żółtaczką jąder podkorowych w mózgu noworodków leki uspokajająco-nasenne - przedstawiciele: • barbiturany• benzodiazepiny• antyhistaminiki• wodzian chloralu• substancje działające na pozasynaptyczne receptory GABA A• leki działające wybiórczo na niektóre podjednostki tworzące receptor GABA A• agoniści receptorów melatoninowych• antagoniści receptora dla oreksyny• anaksjolityki bez działania nasennego• leki do stosowania w narkolepsji i katalepsji Mechanizm działania barbituranów i benzodiazepin: wiązanie się z receptorem GABA A → allosteryczne zwiększenie powinowactwa GABA do receptora → ta sama ilość GABA powoduje większy napływ Cl⁻ i silniejszą hiperpolaryzację błony neuronu Miejsce wiązania barbituranów: pomiędzy podjednostkami α i β receptora GABA A Miejsce wiązania benzodiazepin: pomiędzy podjednostkami α i γ₂ receptora GABA A Zasadnicza różnica w działaniu pomiędzy barbituranami a benzodiazepinami: barbiturany:• powodują napływ Cl⁻ nawet bez GABA• przedłużają czas przepływu Cl⁻ przez kanał receptora→ uogólniona depresja OUN Barbiturany i benzodiazepiny - metabolizm • barbiturany nie ulegają przemianie do aktywnych metabolitów• benzodiazepiny poddawane są intensywnemu metabolizmowi (powstające metabolity często zachowują działanie oryginalnych benzodiazepin) Barbiturany - przedstawiciele • amobarbital• sekobarbital• pentobarbital• fenobarbital• metoheksytal• tiopental Metoheksytal • barbituran podawany dożylnie• działa szybko i krótko• używany jako środek wprowadzający do znieczulenia chirurgicznego• podobne: tiopental Tiopental • barbituran podawany dożylnie• działa szybko i krótko• używany jako środek wprowadzający do znieczulenia chirurgicznego• podobne: metoheksytal Fenobarbital • barbituran podawany doustnie• działa powoli i długo• stosowany do zapobiegania napadom padaczkowym Barbiturany w napadach padaczkowych: barbiturany mogą być używane w nagłych przypadkach w celu przerwania napadów padaczkowych, ale NIE WOLNO ich stosować w długoterminowej terapii tego typu Amobarbital • barbituran podawany doustnie• działa szybko i długo• dawniej stosowany w zaburzeniach snu • podobne: sekobarbital, pentobarbital Sekobarbital • barbituran podawany doustnie• działa szybko i długo• dawniej stosowany w zaburzeniach snu• podobne: amobarbital, pentobarbital Pentobarbital • barbituran podawany doustnie• działa szybko i długo• dawniej stosowany w zaburzeniach snu• podobne: amobarbital, sekobarbital Barbiturany - działania niepożądane • uzależnienie (nie powinny być stosowane przez dłuższy czas → konieczne stopniowe obniżanie dawki)• uogólniona depresja OUN• śmierć (depresja ośrodka oddechowego) Barbiturany - interakcje • nie mogą być przyjmowane razem z substancjami hamującymi OUN (np. alkoholem)• indukcja cytochromu P450 → zwiększony metabolizm innych leków Fazy metabolizmu benzodiazepin • pierwsza faza = oksydacja przez cytochrom P450 w wątrobie → aktywne metabolity• druga faza = glukuronidacja w wątrobie → nieaktywne metabolity Benzodiazepiny bezpieczne dla osób starszych metabolizowane z pominięciem 1. fazy:• klonazepam (p-drgawkowy)• lorazepam (anaksjolityk)• oksazepam (anaksjolityk)• temazepam (nasenny) Benzodiazepiny krótko działające (do kilku godzin) - przedstawiciele • midazolam• oksazepam• triazolam Benzodiazepiny długo działające (do kilku dni) - przedstawiciele • chlordiazepoksyd• diazepam• flurazepam• kwazepam Benzodiazepiny - początek działania wszystkie benzodiazepiny mają szybki początek działania Benzodiazepiny krótko działające (do kilku godzin) - zastosowanie • preanestetyki (z niepamięcią następczą)• leczenie trudności w zasypianiu• dożylnie w celu wprowadzenia do znieczulenia chirurgicznego Benzodiazepiny o pośrednim czasie działania - zastosowanie • anksjolityki• leki nasenne (w wyżej dawce) u pacjentów z trudnościami w zasypianiu i budzących się w nocy Benzodiazepiny długo działające (do kilku dni) - zastosowanie • detoksykacja osób uzależnionych od alkoholu• zapobieganie drgawkom• leczenie nadmiernej spastyczności mięśniowej• leki uspokajające, ale nie nasenne (ze względu na długi czas działania) Barbiturany - objawy zespołu odstawiennego wzmożona drażliwość i powrót bezsenności Midazolam • benzodiazepina krótko działająca• stosowana dożylnie w celu wprowadzenia do znieczulenia chirurgicznego• preanestetyk w krótkich zabiegach Oksazepam • benzodiazepina krótko działająca• u osób z trudnościami w zasypianiu• podobnie: triazolam Triazolam • benzodiazepina krótko działająca• u osób z trudnościami w zasypianiu• podobnie: oksazepam Benzodiazepiny o pośrednim czasie działania - przedstawiciele • alprazolam• bromazepam• estazolam• klobazam• klonazepam• klorazepan dipotasowy• lorazepam• lormetazepam• medazepam• nitrazepam• temazeoam Jakie posiłki wpływają na metabolizm benzodiazepin? tłuste posiłki mogą nasilić działanie bezodiazepin metabolity benzodiazepin są wydzielane z żółcią do jelit → możliwe ponowne wchłonięcie → wydłużenie okresu półtrwania (krążenie jelitowo-wątrobowe) Jak zmienia się z wiekiem zdolność metabolizmu benzodiazepin? • 1 faza metabolizmu - wraz z wiekiem znaczny spadek zdolności do oksydacji• 2 faza metabolizmu - niewielki wpływ wieku na zdolność glukuronidacji Benzodiazepiny - działania niepożądane • uzależnienie (psychiczne i/lub fizyczne → konieczne stopniowe obniżanie dawki)• depresja OUN (jednak silne i groźne dla życia zaburzenia pojawiają się dopiero, gdy równocześnie zastosowane zostaną inne substancje upośledzające funkcję OUN, np. alkohol)• arytmie• spadek CTK (hamowanie wychwytu zwrotnego adenozyny → rozszerzenie naczyń i obniżenie oporu obwodowego) Antagonista benzodiazepin podawany w przypadku ciężkiego zatrucia flumazenil Benzodiazepiny - objawy zespołu odstawiennego niepokój, bezsenność, bóle głowy, drażliwość i bóle mięśniowe Czym się różni działanie benzodiazepin i barbituranów na enzymy mikrosomalne? benzodiazepiny w odróżnieniu od barbituranów nie indukują enzymów mikrosomalnych → tolerancja na ich działanie rozwija się wolniej Antyhistaminiki uspokajające i nasenne - przedstawiciele • difenhydramina• hydroksyzyna Antyhistaminiki uspokajające i nasenne - mechanizm działania przechodzenie przez barierę krew-mózg → blokowanie receptorów H₁ w OUN → spadek uwalniania ACh w układzie siatkowatym → obniżenie poziomu świadomości → senność Antyhistaminiki uspokajające i nasenne - wskazania • zmniejszanie lęku• zmniejszanie napięcia• zapewnienie wypoczynku podczas snu • osiągnięcie efektu uspokojenia (np. przed operacją) Antyhistaminiki uspokajające i nasenne - charakterystyka • przekraczają barierę krew-mózg (w roztworze pozostają w formie niezjonizowanej)• efekt sedacyjny i nasenny (słabsze niż barbiturany lub benzodiazepiny)• nie wywołują tolerancji oraz uzależnienia Wodzian chloralu • prolek → trichloroetanol (w wątrobie)• niekiedy stosowany w sedacji przedoperacyjnej u dzieci• nefrotoksyczny, hepatotoksyczny → obecnie rzadko stosowany Leki działające na pozasynaptyczne receptory GABA A - przedstawiciele • gaboksadol• izoguawacyna• etomidat receptory GABA A postsynaptyczne: • znajdujące się w synapsach• pobudzane w sposób fazowy (gdy w ich sąsiedztwie GABA zostanie wyrzucony w dużych ilościach z neuronów presynaprycznych)• wrażliwe na barbiturany i benzodiazepiny receptory GABA A pozasynaptyczne: • zlokalizowane poza synapsami• budowa odmienna od postsynaptycznych receptorów GABA A (zawierają podjednostki niespotykane w receptorach synaptycznych)• pobudzane w sposób toniczny (przez niewielkie ilości, ciągle obecnego GABA)• niewrażliwe na benzodiazepiny• wrażliwe na neuroaktywne steroidy, taurynę, alkohol etylowy, niektóre analgetyki i leki przeciwdrgawkowe Gaboksadol • lek nasenny działający na pozasynaptyczne receptory GABA A• wydłuża sen NREM 3 i 4 bez wpływu na sen REM• nie jest używany ze względu na obawy o toksyczność Leki działające wybiórczo na podjednostkę α₁ GABA A - przedstawiciele • zolpidem• zaleplon• zopiklon• eszopiklon Leki działające wybiórczo na podjednostkę α₁ GABA A - charakterystyka • pochodne cyklopirolonowe• działają szybko i krótko (nie są metabolizowane do aktywnych metabolitów → nie wykazują objawów sedacji następnego dnia po zażyciu)• nie zmieniają długości faz snu• bardziej wybiórcze niż benzodiazepiny Leki działające wybiórczo na podjednostkę α₁ GABA A - działania niepożądane • gorzki smak w ustach, objawy żołądkowo-jelitowe• ból głowy• zmiany skórne, reakcje alergiczne• tolerancja, uzależnienie (przy dłuższym stosowaniu) Leki działające wybiórczo na podjednostki α₂ i α₃ GABA A - przedstawiciele • pagoklon• ocynaplon Leki działające wybiórczo na podjednostki α₂ i α₃ GABA A - charakterystyka • leki eksperymentalne• anksjolityki bez działania nasennego Wpływ benzodiazepin na długość faz snu • wydłużanie snu płytkiego - faz NREM 1 i 2• skracanie snu głębokiego - faz NREM 3 i 4• skracanie fazy REM Pobudzenie której podjednostki GABA A odpowiada za działanie anaksjolityczne? α₁ Pobudzenie której podjednostki GABA A odpowiada za działanie nasenne? α₂ i α₃ Agoniści receptorów melatoninowych - przedstawiciele • melatonina• ramelteon• tasymelteon• agomelatyna Melatonina • produkowana w szyszynce - odpowiedzialna za utrzymanie prawidłowego rytmu snu i czuwania w ciągu doby• agonista receptorów melatoninowych typu 1 i 2• stosowana w tabletkach• wywołuje sen• nie uzależnia• nie powoduje wtórnej bezsenności Ramelteon • agonista receptorów melatoninowych typu 1 i 2• wywołuje sen• nie uzależnia• nie wywołuje wtórnej bezsenności Melatonina i ramelteon - wskazania • leczenie jet-lag• bezsenność u osób pracujących w systemie zmianowym Tasymelteon • stosowany u osób całkowicie niewidomych, mających trudności z zachowaniem 24-godzinnego cyklu snu i czuwania• nie jest stosowany u osób z zachowanym widzeniem Agomelatyna • agonista receptorów melatoninowych• antagonista receptorów 5-HT₂C• lek antydepresyjny• ułatwia zasypianie Co jest odpowiedzialne za najczęstszą formę narkolepsji (patologicznej senności)? niedobór oreksyny Oreksyna • produkowana w podwzgórzu• neuropeptyd mózgowy biorący udział w regulacji apetytu, czuwania i świadomości• jej niedobór jest odpowiedzialny za najczęstszą formę narkolepsji Antagoniści receptora dla oreksyny - przedstawiciele • sulworeksant• lemboreksant (w fazie badań) Sulworeksant • antagonista receptorów oreksynowych OX₁ i OX₂• indukuje sen i podtrzymuje go w nocy• nie jest skuteczny u wszystkich Sulworeksant - działania niepożądane • u niektórych podtrzymuje stan czuwania• koszmary nocne• opóźnienie reakcji następnego dnia po zażyciu Anksjolityki bez działania nasennego - przedstawiciele • propranolol• buspiron• oksyban Propranolol jako anksjolityk • znosi objawy zdenerwowania (takie jak drżenie rąk czy tachykardia)• przydatny w leczeniu lęku sytuacyjnego (tremy) Buspiron • stosowany w lęku przewlekłym• działa na szlaki: 5-HT, NA, DA, ACh• pełny efekt kliniczny po kilku tygodniach• działa słabiej od benzodiazepin, ale nie uzależnia Buspiron - działania niepożądane • zawroty i bóle głowy• niedokrwienie (serca, mózgu)• zawał serca Oksyban • stosowany w napadach narkolepsji (nadmiernej senności w ciągu dnia) z katapleksją (utratą napięcia mięśniowego)• aktywny składnik: GHB (pigułka gwałtu, kwas γ-hydroksymasłowy) Pitolisant • znany też jako tiprolisant• antagonista i odwrotny agonista receptora H₃• używany w leczeniu narkolepsji i senności towarzyszącej różnym chorobom oraz w zaburzeniach funkcji poznawczych w schizofrenii i chorobie Parkinsona Co jest konieczne w celu uzyskania pełnego znieczulenia chirurgicznego? • zniesienie świadomości (korzystne jest wywołanie niepamięci)• zniesienie czucia bólu• zniesienie napięcia mięśniowego (z zablokowaniem możliwości wykonywania ruchów) Jakie leki są wykorzystywane do zniesienia bólu pacjenta podczas znieczulenia chirurgicznego? opioidowe leki przeciwbólowe Jakie leki są wykorzystywane do zniesienia napięcia mięśniowego pacjenta podczas znieczulenia chirurgicznego? np. pochodne kurarynowe Fazy znieczulenia chirurgicznego: I faza (analgetyczna) - częściowe zniesienie bólu, niepamięć i euforia Jaką drogą można podawać pacjentowi środki znieczulenia ogólnego? drogą dożylną i inhalacyjną Od jakich parametrów zależy szybkość wyrównywania stężenia środka znieczulenia ogólnego podawanego wziewnie w narządach organizmu? • masa organu, w którym dochodzi do rozpuszczenia leku• ilość krwi przepływającej przez ten organ• szybkości, z jaką krew przepływa przez organ • lipofilności tkanek zawartych w organie Ciśnienie parcjalne anestetyków wziewnych = cząsteczkowe, odpowiada odsetkowi molekuł gazu będącego środkiem znieczulenia ogólnego wśród ogólnej liczby molekuł gazu w danej objętości mieszaniny oddechowej Stężenie molowe anestetyków wziewnych liczba moli środka wziewnego podzielona przez objętość, w jakiej się znajdują Jaki pomiar umożliwia określenie ciśnienia parcjalnego anestetyku w mózgu? nie jest mierzalny bezpośrednio → pomiar ciśnienia parcjalnego anestetyku na końcu wydechu (tak, aby na pomiar nie wpływało stężenie gazu w przestrzeni martwej) Współczynnik podziału gazu w rozpuszczalniku miara rozpuszczalności gazu przy standardowych warunkach ciśnienia i temperatury w rozpuszczalniku, którym może być krew (współczynnik podziału krew/gaz), olej (współczynnik podziału olej/gaz) czy tkanka mózgowa (nie jest w praktyce stosowany) Jaki współczynnik dobrze przybliża niemierzalną rozpuszczalność gazu w tkance mózgowej? współczynnik olej/gaz Jak otrzymać współczynnik podziału tkanka/krew? = współczynnik podziału olej/gaz : współczynnik podziału krew/gaz Który współczynnik ma decydujące znaczenie dla siły działania wziewnego środka znieczulającego? współczynnik podziału olej/gaz → im większy współczynnik, tym większa siła działania środka MAC = minimalne stężenie pęcherzykowe - pęcherzykowe ciśnienie parcjalne, które wywołuje najlżejsze znieczulenie, tzn. znosi obronną odpowiedź ruchową na nacięcie skóry skalpelem u 50% populacji Jaka jest zależność pomiędzy współczynnikiem podziału olej/gaz anestetyku a jego wartością MAC? im wyższy współczynnik podziału olej/gaz (= im silniejszy anestetyk), tym niższe jest MAC wymagane do znieczulenia Jaką maksymalną wartość MAC może mieć anestetyk stosowany samodzielnie? żaden środek, którego MAC wynosi więcej niż 0,8 atmosfery nie może być stosowany nawet w teorii jako samodzielny anestetyk → pacjentowi trzeba podawać minimum 21% tlenu w mieszaninie oddechowej Jakie czynniki decydują o szybkości indukcji (szybkości, z jaką można wprowadzić pacjenta w znieczulenie chirurgiczne)? • ciśnienie parcjalne leku w pęcherzykach• częstość oddechów na minutę• szybkość, z jaką narasta ciśnienie parcjalne leku we krwi w trakcie jego podawania Jaki parametr wpływa na szybkość, z jaką narasta ciśnienie parcjalne anestetyku we krwi w trakcie jego podawania? współczynnik podziału krew/gaz (anestetyki z niskim współczynnikiem podziału krew/gaz indukują znieczulenie szybciej niż te z wysokim) Podział leków wziewnych znieczulających ogólnie ze względu na szybkość działania: • anestetyki o niskim współczynniku podziału krew/gaz → szybko wprowadzające w znieczulenie i pozwalające na szybkie wybudzenie• anestetyki o wysokim współczynniku podziału krew/gaz → wolno wprowadzające w znieczulenie i wymuszające wolne wybudzanie pacjenta Anestetyki o niskim współczynniku podziału krew/gaz - przedstawiciele • podtlenek azotu• sewofluran• izofluran Anestetyki o wysokim współczynniku podziału krew/gaz - przedstawiciele • halotan • enfluran • izofluran Co może ograniczać działanie anestetyków o niskim współczynniku podziału krew/gaz? ich działanie może ograniczać nieprawidłowa perfuzja krwi Co może ograniczać działanie anestetyków o wysokim współczynniku podziału krew/gaz? ich działanie może ograniczać nieprawidłowa wentylacja pęcherzyków płucnych Mechanizm działania wziewnych anestetyków: interakcja z miejscem wiążącym na receptorach GABA A → napływ Cl- i wypływ K+ → hiperpolaryzacja i zmniejszenie pobudliwości neuronów na bodźce Anestetyki wziewne - przedstawiciele • podtlenek azotu Podtlenek azotu • anestetyk wziewny• zbyt słaby, by samodzielnie wywołać znieczulenie chirurgiczne• szybko indukuje znieczulenie• własności analgetyczne• używa się go w połączeniu z innymi lekami, które są silniejsze, ale wymagają dłuższego czasu, aby indukować znieczulenie Halotan • silny anestetyk wziewny• wymaga powolnej indukcji i wybudzania• nie ma nieprzyjemnego zapachu → bywa stosowany u dzieci• obecnie rzadko stosowany Halotan - działania niepożądane • zapalenie wątroby i jej niewydolność (metabolizm wątrobowy) → nie powinien być stosowany u danego pacjenta częściej niż raz na 6 miesięcy• hipertermia złośliwa • groźne arytmie (uwrażliwia serce na działanie katecholamin)• zmniejsza pojemność minutową serca Hipertermia złośliwa - najsilniejsze aktywatory • halotan• izofluran• suksametonium Hipertermia złośliwa - mechanizm mutacja receptora wapniowego zlokalizowanego w błonach siateczki śródplazmatycznej (rec. rianodynowego) → zwiększenie stężenia Ca2+ w mięśniach szkieletowych → skurcz → wydzielane ciepło podczas skurczu → hipertermia złośliwa Enfluran • słabszy anestetyk wziewny niż halotan, ale działa szybciej i pozwala na szybsze wybudzenie• efekt miorelaksacyjny• podobnie: izofluran Izofluran • obecnie najpopularniejszy anestetyk wziewny• słabszy niż halotan, ale działa szybciej i pozwala na szybsze wybudzenie• efekt miorelaksacyjny• podobnie: enfluran Desfluran • silny anestetyk wziewny• szybka indukcja znieczulenia i wybudzenie Sewofluran • anestetyk wziewny najbliższy ideału• konieczność używania drogiego sprzętu (zwykłe aparaty powodują metabolizm leku do nefrotoksycznego związku) Enfluran - działania niepożądane • ryzyko nadmiernej supersji ośrodka oddechowego• w jego metabolzimie (odszczepia fluor) powstają związki nefrotoksyczne i drgawkorodne Izofluran - działania niepożądane ryzyko nadmiernej supersji ośrodka oddechowego Desfluran - działania niepożądane podrażnienie dróg oddechowych i skurcz krtani → ograniczenie jego stosowania Anestetyki dożylne - przedstawiciele • benzodiazepiny• opioidy• barbiturany (tiopental)• propofol• etomidat• ketamina Benzodiazepiny jako anestetyki dożylne • diazepam, lorazepam i midazolam• używane jako leki dodatkowe, stosowane z innymi anestetykami• chętnie podawane kilkadziesiąt minut przed rozpoczęciem właściwego znieczulenia (ze względu na właściwości przeciwlękowe i niepamięć następczą)• stosunkowo bezpieczne - istnieje swoisty antagonista (flumazenil), który może odwrócić ewentualne objawy przedawkowania• bywają również dodawane w trakcie operacji w celu podtrzymania efektu sedacyjnego Opioidy dożylne jako anestetyki • fentanyl, alfentanyl, sufentanyl, remifentanyl• szczególnie chętnie stosowane w operacjach kardiochirurgicznych - nie wywołują depresji kurczliwości mięśnia sercowego• bezpiecznie - możliwość podania ich antagonisty (naltreksonu) i ultrakrótki czas działania • nie dają niepamięci następczej → często łączone z benzodiazepinami• w połączeniu z lekiem przeciwpsychotycznym (droperydolem) wywołują neuroleptoanestezję (zniesienie bólu i niepamięć) Tiopental jako anestetyk • najpopularniejszy barbituran stosowany dożylnie w celu wywołania znieczulenia chirurgicznego• może łatwo ulec akumulacji w organizmie i wywołać efekty toksyczne (jeśli podawany wielokrotnie w trakcie długo trwającej operacji)• stosowany do szybkiego wprowadzenia do znieczulenia, pozwalającego ominąć niepożądaną fazę II, później znieczulenie jest podtrzymywane środkami wziewnymi Propofol • anestetyk dożylny• pozbawiony działania przeciwbólowego (wymaga podawania wyższych dawek analgetyków niż w przypadku używania innych anestetyków)• ultraszybka indukcja• nie wykazuje tendencji do akumulacji w organizmie → może być stosowany zarówno do indukcji, jak i podtrzymywania znieczulenia • chirurgia jednego dnia• podawany w formie preparatu intralipidowego o dużej kaloryczności, którą należy uwzględnić w bilansie energetycznym pacjenta Etomidat • anestetyk dożylny• krótko działa i szybko indukuje znieczulenie• podawany samodzielnie• znieczulenie z zachowaniem świadomości• w stanach nagłych, jeśli później wprowadza się dodatkowo inny anestetyk• brak działania depresyjnego na czynność serca i układ oddechowy Ketamina • anestetyk dożylny• antagonista receptorów glutaminowych NMDA • znieczulenie zdysocjowane (pacjent pozornie pozostaje w kontakcie, np. ma otwarte oczy, ale nie odczywa bólu, nie odpowiada na bodźce i nie pamięta wykonywanej procedury)• może być podawany domięśniowo - polecany u osób z trudnym dostępem żylnym• wykazuje stymulujący wpływ na układ krążenia, zwiększa częstość skurczów serca i podnosi ciśnienie tętnicze krwi• stosowana do krótkich zabiegów i u dzieci• przy wybudzaniu może powodować pobudzenie, zwiększoną aktywność motoryczną lub halucynacje (zwłaszcza u dorosłych)

Jaki efekt wywołują leki o działaniu uspokajającym w wyższej dawce?

efekt nasenny

WYJĄTEK: buspiron i propranolol = anaksjolityki bez działania nasennego

Dlaczego benzodiazepiny zastąpiły barbiturany jako środki uspokajająco-nasenne?

ze względu na bardzo małą zdolność wywoływania śmiertelnej depresji OUN (barbiturany używane w próbach samobójczych) - benzodiazepiny są bezpieczniejsze w stosowaniu niż barbiturany

W jakim celu barbiturany są stosowane obecnie w medycynie?

• środki przeciwdrgawkowe
• indukcja znieczulenia ogólnego
• neuroprotekcja po urazach OUN
• zagrożenie żółtaczką jąder podkorowych w mózgu noworodków

leki uspokajająco-nasenne - przedstawiciele:

• barbiturany
• benzodiazepiny
• antyhistaminiki
• wodzian chloralu
• substancje działające na pozasynaptyczne receptory GABA A
• leki działające wybiórczo na niektóre podjednostki tworzące receptor GABA A
• agoniści receptorów melatoninowych
• antagoniści receptora dla oreksyny
• anaksjolityki bez działania nasennego
• leki do stosowania w narkolepsji i katalepsji

Mechanizm działania barbituranów i benzodiazepin:

wiązanie się z receptorem GABA A → allosteryczne zwiększenie powinowactwa GABA do receptora → ta sama ilość GABA powoduje większy napływ Cl⁻ i silniejszą hiperpolaryzację błony neuronu

Miejsce wiązania barbituranów:

pomiędzy podjednostkami α i β receptora GABA A

Miejsce wiązania benzodiazepin:

pomiędzy podjednostkami α i γ₂ receptora GABA A

Zasadnicza różnica w działaniu pomiędzy barbituranami a benzodiazepinami:

barbiturany:
• powodują napływ Cl⁻ nawet bez GABA
• przedłużają czas przepływu Cl⁻ przez kanał receptora
→ uogólniona depresja OUN

beznodiazepiny (BEZPIECZNIEJSZE):
• nie powodują żadnego przepływu Cl-, jeśli GABA jest nieobecny
• zwiększają częstotliwość otwarcia kanału chlorkowego, pod wpływem pobudzenia przez GABA
→ hamują jedynie te szlaki mózgowe, które aktualnie podlegają sygnalizacji GABA-ergicznej

Barbiturany i benzodiazepiny - metabolizm

• barbiturany nie ulegają przemianie do aktywnych metabolitów
• benzodiazepiny poddawane są intensywnemu metabolizmowi (powstające metabolity często zachowują działanie oryginalnych benzodiazepin)

Barbiturany - przedstawiciele

• amobarbital
• sekobarbital
• pentobarbital
• fenobarbital
• metoheksytal
• tiopental

Metoheksytal

• barbituran podawany dożylnie
• działa szybko i krótko
• używany jako środek wprowadzający do znieczulenia chirurgicznego
• podobne: tiopental

Tiopental

• barbituran podawany dożylnie
• działa szybko i krótko
• używany jako środek wprowadzający do znieczulenia chirurgicznego
• podobne: metoheksytal

Fenobarbital

• barbituran podawany doustnie
• działa powoli i długo
• stosowany do zapobiegania napadom padaczkowym

Barbiturany w napadach padaczkowych:

barbiturany mogą być używane w nagłych przypadkach w celu przerwania napadów padaczkowych, ale NIE WOLNO ich stosować w długoterminowej terapii tego typu

Amobarbital

• barbituran podawany doustnie
• działa szybko i długo
• dawniej stosowany w zaburzeniach snu
• podobne: sekobarbital, pentobarbital

Sekobarbital

• barbituran podawany doustnie
• działa szybko i długo
• dawniej stosowany w zaburzeniach snu
• podobne: amobarbital, pentobarbital

Pentobarbital

• barbituran podawany doustnie
• działa szybko i długo
• dawniej stosowany w zaburzeniach snu
• podobne: amobarbital, sekobarbital

Barbiturany - działania niepożądane

• uzależnienie (nie powinny być stosowane przez dłuższy czas → konieczne stopniowe obniżanie dawki)
• uogólniona depresja OUN
• śmierć (depresja ośrodka oddechowego)

Barbiturany - interakcje

• nie mogą być przyjmowane razem z substancjami hamującymi OUN (np. alkoholem)
• indukcja cytochromu P450 → zwiększony metabolizm innych leków

Fazy metabolizmu benzodiazepin

• pierwsza faza = oksydacja przez cytochrom P450 w wątrobie → aktywne metabolity
• druga faza = glukuronidacja w wątrobie → nieaktywne metabolity

Benzodiazepiny bezpieczne dla osób starszych

metabolizowane z pominięciem 1. fazy:
• klonazepam (p-drgawkowy)
• lorazepam (anaksjolityk)
• oksazepam (anaksjolityk)
• temazepam (nasenny)

Benzodiazepiny krótko działające (do kilku godzin) - przedstawiciele

• midazolam
• oksazepam
• triazolam

Benzodiazepiny długo działające (do kilku dni) - przedstawiciele

• chlordiazepoksyd
• diazepam
• flurazepam
• kwazepam

Benzodiazepiny - początek działania

wszystkie benzodiazepiny mają szybki początek działania

Benzodiazepiny krótko działające (do kilku godzin) - zastosowanie

• preanestetyki (z niepamięcią następczą)
• leczenie trudności w zasypianiu
• dożylnie w celu wprowadzenia do znieczulenia chirurgicznego

Benzodiazepiny o pośrednim czasie działania - zastosowanie

• anksjolityki
• leki nasenne (w wyżej dawce) u pacjentów z trudnościami w zasypianiu i budzących się w nocy

Benzodiazepiny długo działające (do kilku dni) - zastosowanie

• detoksykacja osób uzależnionych od alkoholu
• zapobieganie drgawkom
• leczenie nadmiernej spastyczności mięśniowej
• leki uspokajające, ale nie nasenne (ze względu na długi czas działania)

Barbiturany - objawy zespołu odstawiennego

wzmożona drażliwość i powrót bezsenności

Midazolam

• benzodiazepina krótko działająca
• stosowana dożylnie w celu wprowadzenia do znieczulenia chirurgicznego
• preanestetyk w krótkich zabiegach

Oksazepam

• benzodiazepina krótko działająca
• u osób z trudnościami w zasypianiu
• podobnie: triazolam

Triazolam

• benzodiazepina krótko działająca
• u osób z trudnościami w zasypianiu
• podobnie: oksazepam

Benzodiazepiny o pośrednim czasie działania - przedstawiciele

• alprazolam
• bromazepam
• estazolam
• klobazam
• klonazepam
• klorazepan dipotasowy
• lorazepam
• lormetazepam
• medazepam
• nitrazepam
• temazeoam

Jakie posiłki wpływają na metabolizm benzodiazepin?

tłuste posiłki mogą nasilić działanie bezodiazepin
metabolity benzodiazepin są wydzielane z żółcią do jelit → możliwe ponowne wchłonięcie → wydłużenie okresu półtrwania (krążenie jelitowo-wątrobowe)

Jak zmienia się z wiekiem zdolność metabolizmu benzodiazepin?

• 1 faza metabolizmu - wraz z wiekiem znaczny spadek zdolności do oksydacji
• 2 faza metabolizmu - niewielki wpływ wieku na zdolność glukuronidacji

→ dla osób starszych bezpieczne benzodiazepiny to te, które są metabolizowane z pominięciem fazy 1

Benzodiazepiny - działania niepożądane

• uzależnienie (psychiczne i/lub fizyczne → konieczne stopniowe obniżanie dawki)
• depresja OUN (jednak silne i groźne dla życia zaburzenia pojawiają się dopiero, gdy równocześnie zastosowane zostaną inne substancje upośledzające funkcję OUN, np. alkohol)
• arytmie
• spadek CTK (hamowanie wychwytu zwrotnego adenozyny → rozszerzenie naczyń i obniżenie oporu obwodowego)

Antagonista benzodiazepin podawany w przypadku ciężkiego zatrucia

flumazenil

Benzodiazepiny - objawy zespołu odstawiennego

niepokój, bezsenność, bóle głowy, drażliwość i bóle mięśniowe

Czym się różni działanie benzodiazepin i barbituranów na enzymy mikrosomalne?

benzodiazepiny w odróżnieniu od barbituranów nie indukują enzymów mikrosomalnych → tolerancja na ich działanie rozwija się wolniej

Antyhistaminiki uspokajające i nasenne - przedstawiciele

Antyhistaminiki uspokajające i nasenne - mechanizm działania

przechodzenie przez barierę krew-mózg → blokowanie receptorów H₁ w OUN → spadek uwalniania ACh w układzie siatkowatym → obniżenie poziomu świadomości → senność

Antyhistaminiki uspokajające i nasenne - wskazania

• zmniejszanie lęku
• zmniejszanie napięcia
• zapewnienie wypoczynku podczas snu
• osiągnięcie efektu uspokojenia (np. przed operacją)

Antyhistaminiki uspokajające i nasenne - charakterystyka

• przekraczają barierę krew-mózg (w roztworze pozostają w formie niezjonizowanej)
• efekt sedacyjny i nasenny (słabsze niż barbiturany lub benzodiazepiny)
• nie wywołują tolerancji oraz uzależnienia

Wodzian chloralu

• prolek → trichloroetanol (w wątrobie)
• niekiedy stosowany w sedacji przedoperacyjnej u dzieci
• nefrotoksyczny, hepatotoksyczny → obecnie rzadko stosowany

Leki działające na pozasynaptyczne receptory GABA A - przedstawiciele

• gaboksadol
• izoguawacyna
• etomidat

receptory GABA A postsynaptyczne:

• znajdujące się w synapsach
• pobudzane w sposób fazowy (gdy w ich sąsiedztwie GABA zostanie wyrzucony w dużych ilościach z neuronów presynaprycznych)
• wrażliwe na barbiturany i benzodiazepiny

receptory GABA A pozasynaptyczne:

• zlokalizowane poza synapsami
• budowa odmienna od postsynaptycznych receptorów GABA A (zawierają podjednostki niespotykane w receptorach synaptycznych)
• pobudzane w sposób toniczny (przez niewielkie ilości, ciągle obecnego GABA)
• niewrażliwe na benzodiazepiny
• wrażliwe na neuroaktywne steroidy, taurynę, alkohol etylowy, niektóre analgetyki i leki przeciwdrgawkowe

Gaboksadol

• lek nasenny działający na pozasynaptyczne receptory GABA A
• wydłuża sen NREM 3 i 4 bez wpływu na sen REM
• nie jest używany ze względu na obawy o toksyczność

Leki działające wybiórczo na podjednostkę α₁ GABA A - przedstawiciele

• zolpidem
• zaleplon
• zopiklon
• eszopiklon

Leki działające wybiórczo na podjednostkę α₁ GABA A - charakterystyka

• pochodne cyklopirolonowe
• działają szybko i krótko (nie są metabolizowane do aktywnych metabolitów → nie wykazują objawów sedacji następnego dnia po zażyciu)
• nie zmieniają długości faz snu
• bardziej wybiórcze niż benzodiazepiny

Leki działające wybiórczo na podjednostkę α₁ GABA A - działania niepożądane

• gorzki smak w ustach, objawy żołądkowo-jelitowe
• ból głowy
• zmiany skórne, reakcje alergiczne
• tolerancja, uzależnienie (przy dłuższym stosowaniu)

Leki działające wybiórczo na podjednostki α₂ i α₃ GABA A - przedstawiciele

• pagoklon
• ocynaplon

Leki działające wybiórczo na podjednostki α₂ i α₃ GABA A - charakterystyka

• leki eksperymentalne
• anksjolityki bez działania nasennego

Wpływ benzodiazepin na długość faz snu

• wydłużanie snu płytkiego - faz NREM 1 i 2
• skracanie snu głębokiego - faz NREM 3 i 4
• skracanie fazy REM

Pobudzenie której podjednostki GABA A odpowiada za działanie anaksjolityczne?

α₁

Pobudzenie której podjednostki GABA A odpowiada za działanie nasenne?

α₂ i α₃

Agoniści receptorów melatoninowych - przedstawiciele

• melatonina
• ramelteon
• tasymelteon
• agomelatyna

Melatonina

• produkowana w szyszynce - odpowiedzialna za utrzymanie prawidłowego rytmu snu i czuwania w ciągu doby
• agonista receptorów melatoninowych typu 1 i 2
• stosowana w tabletkach
• wywołuje sen
• nie uzależnia
• nie powoduje wtórnej bezsenności

Ramelteon

• agonista receptorów melatoninowych typu 1 i 2
• wywołuje sen
• nie uzależnia
• nie wywołuje wtórnej bezsenności

Melatonina i ramelteon - wskazania

• leczenie jet-lag
• bezsenność u osób pracujących w systemie zmianowym

Tasymelteon

• stosowany u osób całkowicie niewidomych, mających trudności z zachowaniem 24-godzinnego cyklu snu i czuwania
• nie jest stosowany u osób z zachowanym widzeniem

Agomelatyna

• agonista receptorów melatoninowych
• antagonista receptorów 5-HT₂C
• lek antydepresyjny
• ułatwia zasypianie

Co jest odpowiedzialne za najczęstszą formę narkolepsji (patologicznej senności)?

niedobór oreksyny

Oreksyna

• produkowana w podwzgórzu
• neuropeptyd mózgowy biorący udział w regulacji apetytu, czuwania i świadomości
• jej niedobór jest odpowiedzialny za najczęstszą formę narkolepsji

Antagoniści receptora dla oreksyny - przedstawiciele

• sulworeksant
• lemboreksant (w fazie badań)

Sulworeksant

• antagonista receptorów oreksynowych OX₁ i OX₂
• indukuje sen i podtrzymuje go w nocy
• nie jest skuteczny u wszystkich

Sulworeksant - działania niepożądane

• u niektórych podtrzymuje stan czuwania
• koszmary nocne
• opóźnienie reakcji następnego dnia po zażyciu

Anksjolityki bez działania nasennego - przedstawiciele

• propranolol
• buspiron
• oksyban

Propranolol jako anksjolityk

• znosi objawy zdenerwowania (takie jak drżenie rąk czy tachykardia)
• przydatny w leczeniu lęku sytuacyjnego (tremy)

Buspiron

• stosowany w lęku przewlekłym
• działa na szlaki: 5-HT, NA, DA, ACh
• pełny efekt kliniczny po kilku tygodniach
• działa słabiej od benzodiazepin, ale nie uzależnia

Buspiron - działania niepożądane

• zawroty i bóle głowy
• niedokrwienie (serca, mózgu)
• zawał serca

Oksyban

• stosowany w napadach narkolepsji (nadmiernej senności w ciągu dnia) z katapleksją (utratą napięcia mięśniowego)
• aktywny składnik: GHB (pigułka gwałtu, kwas γ-hydroksymasłowy)

Pitolisant

• znany też jako tiprolisant
• antagonista i odwrotny agonista receptora H₃
• używany w leczeniu narkolepsji i senności towarzyszącej różnym chorobom oraz w zaburzeniach funkcji poznawczych w schizofrenii i chorobie Parkinsona

Co jest konieczne w celu uzyskania pełnego znieczulenia chirurgicznego?

• zniesienie świadomości (korzystne jest wywołanie niepamięci)
• zniesienie czucia bólu
• zniesienie napięcia mięśniowego (z zablokowaniem możliwości wykonywania ruchów)

Jakie leki są wykorzystywane do zniesienia bólu pacjenta podczas znieczulenia chirurgicznego?

opioidowe leki przeciwbólowe

Jakie leki są wykorzystywane do zniesienia napięcia mięśniowego pacjenta podczas znieczulenia chirurgicznego?

np. pochodne kurarynowe

Fazy znieczulenia chirurgicznego:

I faza (analgetyczna) - częściowe zniesienie bólu, niepamięć i euforia

II faza (pobudzenia) - pacjent bywa podekscytowany, czasem na pograniczu delirium, opiera się działaniom lekarzy - faza niebezpieczna dla pacjenta, która powinna być skrócona maksymalnie

III faza (pełnego znieczulenia chirurgicznego) - pacjent jest pozbawiony świadomości i ma zmniejszoną tendencję do wykonywania ruchów gałek ocznych, lecz regularnie oddycha - w tej fazie wykonywana jest operacja

IV faza (depresji rdzeniowej) - dochodzi do zatrzymania oddechu, całkowitego zatrzymania ruchów gałek ocznych, a w razie dalszego nasilenia oddziaływania leków ogólnie znieczulających na pacjenta także do zatrzymania akcji serca

Jaką drogą można podawać pacjentowi środki znieczulenia ogólnego?

drogą dożylną i inhalacyjną

Od jakich parametrów zależy szybkość wyrównywania stężenia środka znieczulenia ogólnego podawanego wziewnie w narządach organizmu?

• masa organu, w którym dochodzi do rozpuszczenia leku
• ilość krwi przepływającej przez ten organ
• szybkości, z jaką krew przepływa przez organ
• lipofilności tkanek zawartych w organie

Ciśnienie parcjalne anestetyków wziewnych

= cząsteczkowe, odpowiada odsetkowi molekuł gazu będącego środkiem znieczulenia ogólnego wśród ogólnej liczby molekuł gazu w danej objętości mieszaniny oddechowej

w stanie równowagi ciśnienia parcjalne są identyczne w każdym kompartmencie

Stężenie molowe anestetyków wziewnych

liczba moli środka wziewnego podzielona przez objętość, w jakiej się znajdują

stężenia molowe nie są równe w poszczególnych kompartmentach, nawet w stanie równowagi

Jaki pomiar umożliwia określenie ciśnienia parcjalnego anestetyku w mózgu?

nie jest mierzalny bezpośrednio → pomiar ciśnienia parcjalnego anestetyku na końcu wydechu (tak, aby na pomiar nie wpływało stężenie gazu w przestrzeni martwej)

→ sterując ciśnieniem parcjalnym anestetyku we wdychanym powietrzu, można stosunkowo łatwo zmieniać jego ciśnienie parcjalne w powietrzu końcowowydechowym (czyli w przybliżeniu w OUN)

Współczynnik podziału gazu w rozpuszczalniku

miara rozpuszczalności gazu przy standardowych warunkach ciśnienia i temperatury w rozpuszczalniku, którym może być krew (współczynnik podziału krew/gaz), olej (współczynnik podziału olej/gaz) czy tkanka mózgowa (nie jest w praktyce stosowany)

Jaki współczynnik dobrze przybliża niemierzalną rozpuszczalność gazu w tkance mózgowej?

współczynnik olej/gaz

Jak otrzymać współczynnik podziału tkanka/krew?

= współczynnik podziału olej/gaz : współczynnik podziału krew/gaz

Który współczynnik ma decydujące znaczenie dla siły działania wziewnego środka znieczulającego?

współczynnik podziału olej/gaz → im większy współczynnik, tym większa siła działania środka

MAC

= minimalne stężenie pęcherzykowe - pęcherzykowe ciśnienie parcjalne, które wywołuje najlżejsze znieczulenie, tzn. znosi obronną odpowiedź ruchową na nacięcie skóry skalpelem u 50% populacji

Jaka jest zależność pomiędzy współczynnikiem podziału olej/gaz anestetyku a jego wartością MAC?

im wyższy współczynnik podziału olej/gaz (= im silniejszy anestetyk), tym niższe jest MAC wymagane do znieczulenia

Jaką maksymalną wartość MAC może mieć anestetyk stosowany samodzielnie?

żaden środek, którego MAC wynosi więcej niż 0,8 atmosfery nie może być stosowany nawet w teorii jako samodzielny anestetyk → pacjentowi trzeba podawać minimum 21% tlenu w mieszaninie oddechowej

Jakie czynniki decydują o szybkości indukcji (szybkości, z jaką można wprowadzić pacjenta w znieczulenie chirurgiczne)?

• ciśnienie parcjalne leku w pęcherzykach
• częstość oddechów na minutę
• szybkość, z jaką narasta ciśnienie parcjalne leku we krwi w trakcie jego podawania

Jaki parametr wpływa na szybkość, z jaką narasta ciśnienie parcjalne anestetyku we krwi w trakcie jego podawania?

współczynnik podziału krew/gaz (anestetyki z niskim współczynnikiem podziału krew/gaz indukują znieczulenie szybciej niż te z wysokim)

Podział leków wziewnych znieczulających ogólnie ze względu na szybkość działania:

• anestetyki o niskim współczynniku podziału krew/gaz → szybko wprowadzające w znieczulenie i pozwalające na szybkie wybudzenie
• anestetyki o wysokim współczynniku podziału krew/gaz → wolno wprowadzające w znieczulenie i wymuszające wolne wybudzanie pacjenta

Anestetyki o niskim współczynniku podziału krew/gaz - przedstawiciele

• podtlenek azotu
• sewofluran
• izofluran

Anestetyki o wysokim współczynniku podziału krew/gaz - przedstawiciele

• halotan
• enfluran
• izofluran

Co może ograniczać działanie anestetyków o niskim współczynniku podziału krew/gaz?

ich działanie może ograniczać nieprawidłowa perfuzja krwi

Co może ograniczać działanie anestetyków o wysokim współczynniku podziału krew/gaz?

ich działanie może ograniczać nieprawidłowa wentylacja pęcherzyków płucnych

Mechanizm działania wziewnych anestetyków:

interakcja z miejscem wiążącym na receptorach GABA A → napływ Cl- i wypływ K+ → hiperpolaryzacja i zmniejszenie pobudliwości neuronów na bodźce

• dodatkowo anestetyki wziewne hamują napływ Ca2+ i Na+ do komórki, co sprzyja jej zmniejszonej aktywacji
• poza działaniem na GABA A, działają również na receptory NMDA i kanały potasowe zawierające domenę dwuporową umiejscowione w błonie komórkowej neuronów presynaptycznych → zmniejszenie egzocytozy neuroprzekaźników i kanały potasowe zawierające domenę dwuporową umiejscowione w błonie komórkowej neuronów postsynaptycznych → zmniejszenie pobudzenia receptora przez wydzielone już neuroprzekaźniki

Anestetyki wziewne - przedstawiciele

• podtlenek azotu

pochodne chlorowcowe (halogenowe) węglowodanów:
• halotan
• enfluran
• izofluran
• desfluran
• sewofluran

Podtlenek azotu

• anestetyk wziewny
• zbyt słaby, by samodzielnie wywołać znieczulenie chirurgiczne
• szybko indukuje znieczulenie
• własności analgetyczne
• używa się go w połączeniu z innymi lekami, które są silniejsze, ale wymagają dłuższego czasu, aby indukować znieczulenie

Halotan

• silny anestetyk wziewny
• wymaga powolnej indukcji i wybudzania
• nie ma nieprzyjemnego zapachu → bywa stosowany u dzieci
• obecnie rzadko stosowany

Halotan - działania niepożądane

• zapalenie wątroby i jej niewydolność (metabolizm wątrobowy) → nie powinien być stosowany u danego pacjenta częściej niż raz na 6 miesięcy
• hipertermia złośliwa
• groźne arytmie (uwrażliwia serce na działanie katecholamin)
• zmniejsza pojemność minutową serca

Hipertermia złośliwa - najsilniejsze aktywatory

• halotan
• izofluran
• suksametonium

Hipertermia złośliwa - mechanizm

mutacja receptora wapniowego zlokalizowanego w błonach siateczki śródplazmatycznej (rec. rianodynowego) → zwiększenie stężenia Ca2+ w mięśniach szkieletowych → skurcz → wydzielane ciepło podczas skurczu → hipertermia złośliwa

Enfluran

• słabszy anestetyk wziewny niż halotan, ale działa szybciej i pozwala na szybsze wybudzenie
• efekt miorelaksacyjny
• podobnie: izofluran

Izofluran

• obecnie najpopularniejszy anestetyk wziewny
• słabszy niż halotan, ale działa szybciej i pozwala na szybsze wybudzenie
• efekt miorelaksacyjny
• podobnie: enfluran

Desfluran

• silny anestetyk wziewny
• szybka indukcja znieczulenia i wybudzenie

Sewofluran

• anestetyk wziewny najbliższy ideału
• konieczność używania drogiego sprzętu (zwykłe aparaty powodują metabolizm leku do nefrotoksycznego związku)

Enfluran - działania niepożądane

• ryzyko nadmiernej supersji ośrodka oddechowego
• w jego metabolzimie (odszczepia fluor) powstają związki nefrotoksyczne i drgawkorodne

Izofluran - działania niepożądane

ryzyko nadmiernej supersji ośrodka oddechowego

Desfluran - działania niepożądane

podrażnienie dróg oddechowych i skurcz krtani → ograniczenie jego stosowania

Anestetyki dożylne - przedstawiciele

• benzodiazepiny
• opioidy
• barbiturany (tiopental)
• propofol
• etomidat
• ketamina

Benzodiazepiny jako anestetyki dożylne

• diazepam, lorazepam i midazolam
• używane jako leki dodatkowe, stosowane z innymi anestetykami
• chętnie podawane kilkadziesiąt minut przed rozpoczęciem właściwego znieczulenia (ze względu na właściwości przeciwlękowe i niepamięć następczą)
• stosunkowo bezpieczne - istnieje swoisty antagonista (flumazenil), który może odwrócić ewentualne objawy przedawkowania
• bywają również dodawane w trakcie operacji w celu podtrzymania efektu sedacyjnego

Opioidy dożylne jako anestetyki

• fentanyl, alfentanyl, sufentanyl, remifentanyl
• szczególnie chętnie stosowane w operacjach kardiochirurgicznych - nie wywołują depresji kurczliwości mięśnia sercowego
• bezpiecznie - możliwość podania ich antagonisty (naltreksonu) i ultrakrótki czas działania
• nie dają niepamięci następczej → często łączone z benzodiazepinami
• w połączeniu z lekiem przeciwpsychotycznym (droperydolem) wywołują neuroleptoanestezję (zniesienie bólu i niepamięć)

Tiopental jako anestetyk

• najpopularniejszy barbituran stosowany dożylnie w celu wywołania znieczulenia chirurgicznego
• może łatwo ulec akumulacji w organizmie i wywołać efekty toksyczne (jeśli podawany wielokrotnie w trakcie długo trwającej operacji)
• stosowany do szybkiego wprowadzenia do znieczulenia, pozwalającego ominąć niepożądaną fazę II, później znieczulenie jest podtrzymywane środkami wziewnymi

Propofol

• anestetyk dożylny
• pozbawiony działania przeciwbólowego (wymaga podawania wyższych dawek analgetyków niż w przypadku używania innych anestetyków)
• ultraszybka indukcja
• nie wykazuje tendencji do akumulacji w organizmie → może być stosowany zarówno do indukcji, jak i podtrzymywania znieczulenia
• chirurgia jednego dnia
• podawany w formie preparatu intralipidowego o dużej kaloryczności, którą należy uwzględnić w bilansie energetycznym pacjenta

Etomidat

• anestetyk dożylny
• krótko działa i szybko indukuje znieczulenie
• podawany samodzielnie
• znieczulenie z zachowaniem świadomości
• w stanach nagłych, jeśli później wprowadza się dodatkowo inny anestetyk
• brak działania depresyjnego na czynność serca i układ oddechowy

Ketamina

• anestetyk dożylny
• antagonista receptorów glutaminowych NMDA
• znieczulenie zdysocjowane (pacjent pozornie pozostaje w kontakcie, np. ma otwarte oczy, ale nie odczywa bólu, nie odpowiada na bodźce i nie pamięta wykonywanej procedury)
• może być podawany domięśniowo - polecany u osób z trudnym dostępem żylnym
• wykazuje stymulujący wpływ na układ krążenia, zwiększa częstość skurczów serca i podnosi ciśnienie tętnicze krwi
• stosowana do krótkich zabiegów i u dzieci
• przy wybudzaniu może powodować pobudzenie, zwiększoną aktywność motoryczną lub halucynacje (zwłaszcza u dorosłych)

You might also like

Latest Posts

Article information

Author: Lidia Grady

Last Updated: 10/28/2022

Views: 6154

Rating: 4.4 / 5 (65 voted)

Reviews: 88% of readers found this page helpful

Author information

Name: Lidia Grady

Birthday: 1992-01-22

Address: Suite 493 356 Dale Fall, New Wanda, RI 52485

Phone: +29914464387516

Job: Customer Engineer

Hobby: Cryptography, Writing, Dowsing, Stand-up comedy, Calligraphy, Web surfing, Ghost hunting

Introduction: My name is Lidia Grady, I am a thankful, fine, glamorous, lucky, lively, pleasant, shiny person who loves writing and wants to share my knowledge and understanding with you.